Macaristan’ın akaryakıt fiyat sınırlamasını yabancılara kaldırması AB ile yeni gerginliğe niçin oldu

Artan yaşam pahalılığının halka tesirini azaltmayı hedefleyen Macaristan akaryakıt fiyatlarında indirime gitti. Sadece akaryakıt istasyonlarındaki indiriminden yabancı plakalı tüketicilerin yararlanmasının engellenmesi Orban hükümeti ile Avrupa Birliği içinde yeni bir ihtilaf mevzusu haline dönüştü. 

Hükümet geçen yıl kasım ayından bu yana akaryakıt ve dizel fiyatlarına litre başına 480 forint (ortalama 21,8 lira) tavan getirdi. Mayıs ayından bu yana ise yabancı plakalı araçların tavan fiyat uygulamasından yararlanmasını engelledi ve yabancıların piyasa tutarları üstünden alış veriş yapabileceğini belirtti.

Yabancı plakalı vasıta sahipleri için ortalama yüzde 60’lık bir fiyat farkı anlamına gelen bu uygulama AB içinde münakaşa başlattı. AB, birliğin hukukun üstünlüğü kuralına aykırı olduğuna karar vermesi halinde Macaristan’dan “ayrımcı” olarak nitelediği bu uygulamayı kaldırmasını isteyebilir.

Macar halkı ne düşünüyor?

AB’nin minimum kazanan uluslarından Macarlar genel olarak başbakan Viktor Orban’ın akaryakıt fiyatlarına tavan fiyat getirmesini pozitif yönde karşıladı ve indirimin bilhassa besin ve öteki ürünlerin fiyatı artarken bütçeyi dengelemede yararlı olduğu görüşünde.

Ülkenin güneybatısındaki Hetes köyünde hemşire Nikoletta Palhidi de bu şekilde düşünenlerden. Palhidi bunun iyi bir uygulama bulunduğunu düşünse de ne kadar sürdürülebilir bulunduğunu sorgulayarak “Devlet buna ne kadar devam edebilir bilemiyorum” diyor.

İstasyonda otomobiline benzin alırken görüş bildiren emekli Jozsef Toth da uygulamanın geçim zoruluğunu hafifletiğini belirtiyor fakat yabancıların daha çok ödemesinin iyi birşey olduğundan güvenilir olmadığını dile getiriyor:

“Bizim için iyi fakat yabancıların daha çok ödemesi birazcık acayip. Ikimiz de (başka ülkelere) gidince bizlere de daha pahalıya satabilirler”.

Tüketicilerin genel memnuniyetine karşı minik akaryakıt istasyonu sahipleri durumdan şikayetçi. Somogyvar kentindeki sitasyon sahibi Janos Baintner kar etmekte zorlandıklarını vurguluyor. Baintner “Eğer karımız güvence edilirse, ailelerin korunması için akaryakıtın ucuz olmasını kabul edebiliriz. Fakat bedeli ödeyen biz olmamalıyız” diyor. 

Eski Macaristan Merkez Bankası Başkanı Gyorgy Suranyi, Rusya’nın Ukrayna’da başlatmış olduğu savaşı kastederek “Bu şekilde dış şoklar ulaştığında, manevra alanı var ise, hane halklarının yükünün azaltılmasını destekliyorum. Fakat yükü azaltmak için yaklaşım tavan fiyat olmamalı” diyerek hükümetin müdahaleci ekonomik politikasını eleştiriyor.

Havayolu şirketlerinden “aşırı kar vergisi”ne eleştiri

Orban hükümetinin müdahaleci politikası yalnızca akaryakıt fiyatlarıyla sınırı olan değil. Ülkede 1 Temmuz’dan itibaren aralarında havayollarının da bulunmuş olduğu “fazla kar elde eden” şirketlerden “aşırı kar vergisi” alınacak. 

Aralarında İrlandalı Ryanair ve İngiliz Easyjet firmalarının da bulunmuş olduğu bazı havayolu şirketi Macar hükümetinin “aşırı kar vergisi” uygulmasının zararlarını bertaraf edebilmek için tutarları yükseltti. Firmalar bu uygulamanın organik gaz ve petrol benzer biçimde hakikaten aşırı kar elde eden sektörlerle sınırı olan kalmasını ve hala zarar bildiren havayolu ulaşımının dışarıda tutulmasını talep ediyor.

Sadece Orban hükümeti yapmış olduğu açıklamada fiyat artışlarını tüketicilere yansıtan firmalar ya da bu yöndeki şüpheli durumlar hakkında soruşturma başlatacaklarını bildirdi. Açıkmalada “Macar aileler savaşın bedelini ödememeli” denildi.

Milliyetçi hükümet son 25 senenin en yüksek enflasyon düzeyini yaşayan ülkedeki ekonomik sıkıntıyı hafifletmeye çalıştığını ileri sürüyor. Mayıs ayında enflasyon oranı yüzde 12.2 olarak gerçekleşti. 19 üyeli euro bölgesinde ise enflasyon yüzde 8.1 olarak gerçekleşti.

“Macar aileler savaşın bedelini ödememeli”

Başbakan Orban geçen hafta verdiği bir röportajda “Harp halini yaşıyoruz ve bu durum çözülmeli. Firmalar normalden daha çok yükü omuzlamak durumunda bundan dolayı Macar aileler bunun bedelini ödememeli” diye konuştu.

Tavan fiyat uygulaması Macaristan’ı AB içindeki en ucuz akaryakıt fiyat satışının yapıldığı ülke haline getirdi. Bunun komşu ülkelerden akaryakıt turizmini teşvik ederek talebi artırdığı ve arz sıkıntısı ya da kesintilere yol açmış olduğu belirtiliyor.

Öte taraftan hükümet giderek artan bütçe açığı ile karşı karşıya. Bankacılık ve sigorta sektörlerinden uzmanlar bunun için nisan ayında Orban’ın koltuğunu koruduğu seçim kampanyasındaki yüksek harcamalara bağlıyor.

Ekonomist Suranyi ülkedeki ekonomik durumun hükümeti harekete geçmek zorund bulunduğunu belirtiyor, sadece  “Sadece piyasa yanlısı seçenekler yerine AB’nin değerlerine aykırı seçenekleri tercih ettiler diyen eski merkez bankası başkanı Orban’ın tutucu mali düzenleme modelini ve özgür piyasa kapitalizmini dışlayarak fiyat düşürme politikası izlemesinin iç ve internasyonal firmaların rekabetçiliğine negatif yansıyacağının altını çiziyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

mersin escort antalya escort bursa escort antalya escort istanbul evden eve nakliyat fethiye escort escort bayan